Porodična drama “Sentimentalna vrijednost“, trijumfovala je na dodjeli nagrada Evropske filmske akademije – dobila je tzv. evropske oskare za najbolji film, Joakim Trir je nagrađen kao najbolji evropski reditelj i koscenarista priče o disfunkcionalnoj porodici poznatog umjetnika, u kome su izuzetne uloge ostvarili Stelan Skarsgard i Renata Rinsve, oboje dobitnici EFA priznanja koja su sinoć dodijeljena u Berlinu. Uz pobrojanih pet, ovo skandinavsko ostvarenje članovi Evropske filmske akademije nagradili su i šestom značajnom nagradom – za najbolju muziku u evropskom filmu.
Ako relativno redovno, ili barem povremeno pratite Stereo Art magazin, jasno vam je da mnoštvo pop pa čak i mejnstrim rok muzike, hip-hop pogotovo, ostaje izvan naše mimijaturne redakcije – ona je jednostavno ispod našeg radara. U tom smislu ovo je samo jedan od godišnjih presjeka indie rok, indi folk i tzv. roots muzike, muzike, koju ionako preferiramo, pa su sasvim logično i na našoj zajedničkoj listi na vrhu zasjeli Geese odnosno Wednesday, bendovi koji se nalaze na skoro svim (relevantnim) listama tj. godišnjim pregledima (ne samo rok) prošlogodišnje produkcije.
I prethodne godine svijetom su, barem što se tiče pop industrije, a i rok i folk muzike, suvereno vladale žene, što je tendencija evo već godinama, no iz nekog razloga kod nas nisu toliko zastupljene na zajedničkoj, iako su vrlo prisutne na pojedinačnim listama. Činjenica je da su nam se dopale različite (kant)autorke, baš kao što je najdraži singer-songrajter našeg dežurnog (muzičkog) eklektika bio Džesi Vels, dok je urednika oduševio Cass McCombs…
Evo, dakle, inostranih albuma koji su obilježili 2025., uključujući solo ostvarenje Kamerona Vintera koje zvanično objavljeno neznatno ranije, ali se takođe našlo na mnogim listama najboljih albuma skrojenih krajem prošle godine:
Nemalo iznenađenje je činjenica da je nezavisna muzička scena itekako živa i živahna, i to u trenutku duboke društveno-političke krize u Republici Srbiji, do te mjere da su albumi alt. autora iz RS zauzeli ključne pozicije na listama mnogih renomiranih regionalnih portala/magazina. To ne samo da je slučaj na stranicama Stereo Art magazina, nego se izvođači iz Hrvatske na ovoj godišnjoj listi jedva i pojavljuju, što prosto znači da nije bilo dovoljno intrigantnih albuma našoj mikro redakciji u ne toliko bujnoj da ne kažemo neosebujnoj HR produkciji 2025. godine (što godinama nije bio slučaj), a što npr. nije situacija sa (Sjevernom) Makedonijom – naprotiv, čini se da je makedonska muzička scena izuzetno aktivna i kreativna.
Prvo mjesto na našoj redovnoj godišnjoj listi ubjedljivo je pripalo albumu koji je stvaralačko postignuće aktera iz BiH i RS, a riječ je o LP izdanju “Žega” Igora Božanića, sa kojim su sarađivala braća Popov. To zajedničko dostignuće su ili previdjeli muzički kritičari i novinari diljem regije, ili prosto nisu razmatrali sevdalinke u vrlo modernom produkcijskom i aranžmanskom ruhu, koje slušaoca namah osvaja vanvremenskom ljepotom i izuzetnom stilizacijom u čijoj srži je ono uvijek najvažnije - Emocija.
Kratki album koji potpisuje i koji je skoro posve sam kreirao Ivica, kantautor iz Pančeva, objavljen je tek tokom decembra mjeseca, u vrijeme kada su neke liste već bile zaključene odnosno objavljene. To je prava šteta jer je riječ o začuđujuće izvrsnom i zaokruženom ostvarenju, koje se našlo među tri najbolje ocijenjena u našem izboru: apartno muzičko djelce suptilne estetike u čijem središtu je intimna krhkost autorovog iskaza i to u sirupu distorziranih gitara, sve garnirano zvukom kome je kumovao (i) Milan Bjelica.
Slijede albumi koje su krajem prošle godine objavili beogradski bendovi KoiKoi i Turbo Trans Turisti a koji su odjeknuli u regiji, naročito u Hrvatskoj, zatim vanredno talentovana Dina Jašari sa svojim dugo očekivanim debi albumom koji je dokazao koliko dragocjena kantautorka je u pitanju. Na zajedničkoj listi je i debi sastava Mitsko Biće koji takođe predstavlja osvježenje i sadrži pregršt vedre, razgaljujuće energije. Miljenik redakcije, Milan Glavaški, u nekom prenesenom smislu takođe je debitovao prošle godine – prvi put snimivši album sa sinom, pod nazivom Vashy, kojem je takođe bilo teško odoljeti.
Među najboljima su i novi albumi bendova Wooden Ambulance i Ana &The Changes, i WA i Ana su ranijih godina osvajali titule naj albuma godine (konkretno Stereo Art izbore), ali su ovaj put među Top 10, no ne i prvoplasirani…
---
TOP 10 ALBUMA 2025.
Druge večeri festivala “Novi Val” u Budvi, na programu su kratkometražni filmovi iz Crne Gore, Makedonije, Srbije, Hrvatske, koje su režirali mladi filmski autori i autorke, među kojima i nekoliko nagrađenih na prestižnim evropskih festivalima.
Program otvara petnaestominutni film “Sjeverni pol” koji je režirala Marija Apčevska, izvanredno snažna i slojevita priča o odrastanju.
Impresivan u produkcijskom smislu, ovaj uvodni film osvojio je dvadesetak nagrada na najčuvenijim svjetskim i regionalnim festivalima, a jedan od najvećih uspjeha jeste selekcija među 10 najboljih, od preko 3730 prijavljenih kratkih filmova, na Kanskom filmskom festivalu 2021. godine.
Dvodnevni muzičko-filmski festival “Novi Val” biće otvoren u petak veče u 20 časova, na sceni između crkava budvanskog Starog grada.
Publika će imati priliku da pogleda niz nagrađivanih kratkometražnih filmova sa uglednih evropskih festivala, nakon čega slijede koncerti kantautora i bendova iz (Sjeverne) Makedonije i Bosne i Hercegovine.
Festival otvara potresna porodična drama “Izbor” koji je režirao Marko Crnogorski, u kojem glavnu ulogu tumači makedonska glumica u usponu, Sara Sandeva; ona igra mladu majku koja pokušava da se izbori sa birokratskim sistemom jer ne želi da rodi drugo dijete, ali zakon ne mari za mogućnost izbora jednog ljudskog bića…
Slijedi “Ključanje”- intenzivna, društveno angažovana drama, istovremeno priča o odrastanju i “film ceste”. Nastao je u koprodukciji prestižne FAMU akademije iz Praga i crnogorske CUT UP kompanije, a režirao ga je Luka Đikanović, koji će budvanskoj publici lično predstaviti ovo autentično autorsko ostvarenje.
Izvrsni kao mladi par u filmu, koji je nastao po scenariju Ilije Đurovića, jesu Lidija Kordić, zvanično “evropska filmska zvijezda u usponu”, kao i itekako uvjerljiv Pavle Prelević.
Prvog dana festivala na program je i kratki film “Duhovi na mojim leđima” u režiji Nikole Stojanovića, a po scenariju Nađe Petrović. Zajednička ostvarenja ovo dvoje mladih filmadžija iz Srbije selektovano je na preko 100 festivala širom svijeta, a osvojili su niz priznanja i nagrada.
“Duhovi…” su takođe priča o sazrijevanju, ali i suočavanju sa smrću: tinejdžerka Sara stiže u provincijski gradić, na spomen baki za koju je bila emotivno vezana… U glavnoj ulozi je Anita Ognjanović, jedna od najtalentovanijih glumica mlađe generacije u regionu.
Filmski dio programa prve večeri zaokružiće film “Sola” koji je režirala (i scenario napisala) Lana Barić, a više no ubjedljiva u glavnoj ulozi je poznata hrvatska glumica Marija Škaričić: ona se, nakon dugo godina, vraća na ostrvo na kojem je odrasla, ali ne nailazi na dobrodošlicu jer je oduvijek bila drugačija, samo svoja…
Muzički dio programa čine koncerti Dine Jashari iz Skoplja, te kantautora Dina Alića iz Sarajeva koji nastupa pod pseudonimom Svire, a oboje, sa svojim pratećim bendovima, nastupaju premijerno u Crnoj Gori.
Dina i Drugari (kako glasi naziv njenog benda) u Budvu donose neodoljivo urban zvuk u kome se suptilno pretapaju razni žanrovi: indie pop, neo-soul, džez i elektronika. Dina Jashari je već dobila renomiranu regionalnu nagradu “Milan Mladenović” a u Crnoj Gori će promovisati nedavno objavljeni debi album. Ona je kompletna autorka, piše emotivnu, intimnu liriku i stvara sanjivu muziku - istinsko osvježenje na alternativoj muzičkoj sceni koje prevazilazi granice Balkana.
Svire je muzički šarmer iz Sarajeva koji komponuje, piše (neo)romantične stihove i producira indi pop muziku za koju će tek čuti širi krug slušalaca. On sa sobom nosi nonšalanciju i vedrinu, uz finu dozu ironije, kao i toplinu emocija, što se ne odnosi samo na stihove pjesama nego i zvuk koji ovaj dvadesetdvogodišnji autor kreira. Objavio je niz izvrsnih singlova za etiketu “višemanjezauvijek”iz Zagreba, pod čijim okriljem uskoro stiže EP izdanje, a nastup u Budvi biće njegov prvi koncert ikada!
Festival “Novi Val” biće održan u Budvi tokom 26. i 27. septembra, na sceni između crkava u Starom gradu, kao sastavni dio projekta “Grad po mjeri urbanih (i mladih)” koji je podržala Opština Budva kroz ovogodišnji Javni konkurs za nevladine organizacije.
Prijatelji festivala su Talas M, Montenegro Stars HG, Casper Cultural Centre iz Budve i druga lokalni privredni subjekti, a organizator festivala je nevladino udruženje Agora iz Budve.
Ulaz na sve programske sadržaje je slobodan.
Nagrada za najbolji film 82. Venecijanskog filmskog festivala pripala je kultnom američkom reditelju i scenaristi - Džim Džarmuš je Zlatnog lava dobio za film “Otac, majka, sestra, brat”, svojevrsno istraživanje porodičnih odnosa likova koji su na razmeđi nekoliko gradova: Nju Džerzija, Dablina i Pariza… Niko od čuvene glumačke ekipe koju čine Adam Drajver, Kejt Blančet, kao i legendarni muzičar Tom Vejts, nije osvojio nagradu prestižnog festivala za glavnog glumca odnosno glumicu, već su laureati Toni Serviljo kao glavni glumac u filmu koji je režirao Paolo Sorentino (u originalu La Grazia) i kineska glumica Sin Žilei (Xin Zhilei), glavna glumica u filmu “Sunce se rađa nad svima nama”.
